{"id":160721,"date":"2025-07-26T03:20:24","date_gmt":"2025-07-26T09:20:24","guid":{"rendered":"https:\/\/www.oaxaca.gob.mx\/comunicacion\/?p=160721"},"modified":"2025-07-26T03:20:24","modified_gmt":"2025-07-26T09:20:24","slug":"celebran-el-nacubi-muestra-colectiva-del-pensamiento-en-lenguas-originarias","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.oaxaca.gob.mx\/comunicacion\/celebran-el-nacubi-muestra-colectiva-del-pensamiento-en-lenguas-originarias\/","title":{"rendered":"Celebran el NACUBI: muestra colectiva del pensamiento en lenguas originarias"},"content":{"rendered":"<div class=\"su-heading su-heading-style-default su-heading-align-center\" id=\"\" style=\"font-size:13px;margin-bottom:20px\"><div class=\"su-heading-inner\">\u2022 El Gobernador Salom\u00f3n Jara asisti\u00f3 a este encuentro en el que participaron 17 comunidades de Oaxaca con canto, palabra y tradici\u00f3n viva<\/div><\/div>\n<p>O<strong>axaca de Ju\u00e1rez, Oax. 25 de julio 2025.-<\/strong> En un gesto de resistencia, futuro y dignidad, 17 municipios de distintas regiones del estado se reunieron en el NACUBI Original, un encuentro donde las lenguas originarias se alzaron en voz colectiva para dialogar con el territorio, los saberes ancestrales y la memoria comunitaria.<\/p>\n<p>Desde el Parque Primavera Oaxaque\u00f1a Cho Ndob\u00e1 y ante el Gobernador Salom\u00f3n Jara Cruz, las y los participantes de diversas regiones compartieron en su lengua materna reflexiones en torno al clima, medicina tradicional, textiles, m\u00fasica y comida.<\/p>\n<p>Asimismo, la representante de la Diosa Cent\u00e9otl 2025, Patricia Casiano Zaragoza presenci\u00f3 en voz de ni\u00f1as, ni\u00f1os, mujeres y abuelos el diidxaz\u00e1 (zapoteco), umbeyajts (huave), \u00e9nn\u00e1 (mazateco), Nawatlahtolli(n\u00e1huatl), nguigua (chocholteco), dbaku (cuicateco), n\u00e2njn\u00ecn&#8217;\u00efn (triqui), jujmii (chinanteco); entre otras lenguas que forman parte del mapa vivo de Oaxaca.<\/p>\n<p>El escenario se convirti\u00f3 en un telar donde se entrelazaron temas como \u201carrullo para los beb\u00e9s\u201d, \u201chilos que nos unen\u201d, \u201cremedio de la tierra\u201d, \u201ccasarse con la tierra\u201d, y \u201cel agua de espejo\u201d; evidenciando c\u00f3mo cada palabra teje identidad, territorio y comunidad.<\/p>\n<p>Uno de los momentos m\u00e1s significativos fue la participaci\u00f3n musical de las mujeres de Santa Mar\u00eda Tlahuitoltepec, quienes compartieron su experiencia con la m\u00fasica como forma de libertad y vida cotidiana.<\/p>\n<p>Asimismo, el municipio de San Juan Bautista Cuicatl\u00e1n, con su platillo tradicional a base de chile huacle, record\u00f3 que tambi\u00e9n se habla a trav\u00e9s del sabor.<\/p>\n<p>El Instituto de Lenguas Originarias de Oaxaca (ILEO) que encabeza V\u00edctor Cata y las comunidades reiteraron que NACUBI no es solo un evento, sino un proceso que honra y fortalece las lenguas originarias como eje de transformaci\u00f3n social.<\/p>\n<p>\u201cCuando hablamos en nuestra lengua al mar, \u00e9l nos escucha y obedece\u201d, se escuch\u00f3 desde uno de los encuentros, recordando que las lenguas no solo nombran el mundo, lo convocan.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><strong>-0-<\/strong><\/p>\n<div class=\"su-image-carousel  su-image-carousel-has-spacing su-image-carousel-crop su-image-carousel-crop-4-3 su-image-carousel-has-outline su-image-carousel-adaptive su-image-carousel-slides-style-default su-image-carousel-controls-style-dark su-image-carousel-align-center\" style=\"\" data-flickity-options='{\"groupCells\":true,\"cellSelector\":\".su-image-carousel-item\",\"adaptiveHeight\":false,\"cellAlign\":\"left\",\"prevNextButtons\":true,\"pageDots\":true,\"autoPlay\":5000,\"imagesLoaded\":true,\"contain\":true,\"selectedAttraction\":0.025,\"friction\":0.28}' id=\"su_image_carousel_69d0bfb6ddfdc\"><div class=\"su-image-carousel-item\"><div class=\"su-image-carousel-item-content\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"682\" src=\"https:\/\/www.oaxaca.gob.mx\/comunicacion\/wp-content\/uploads\/sites\/28\/2025\/07\/23JUL25-gob-NACUBI-1-1024x682.jpeg\" class=\"\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/www.oaxaca.gob.mx\/comunicacion\/wp-content\/uploads\/sites\/28\/2025\/07\/23JUL25-gob-NACUBI-1-1024x682.jpeg 1024w, https:\/\/www.oaxaca.gob.mx\/comunicacion\/wp-content\/uploads\/sites\/28\/2025\/07\/23JUL25-gob-NACUBI-1-300x200.jpeg 300w, https:\/\/www.oaxaca.gob.mx\/comunicacion\/wp-content\/uploads\/sites\/28\/2025\/07\/23JUL25-gob-NACUBI-1-768x512.jpeg 768w, https:\/\/www.oaxaca.gob.mx\/comunicacion\/wp-content\/uploads\/sites\/28\/2025\/07\/23JUL25-gob-NACUBI-1.jpeg 1280w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/div><\/div><div class=\"su-image-carousel-item\"><div class=\"su-image-carousel-item-content\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"743\" height=\"853\" src=\"https:\/\/www.oaxaca.gob.mx\/comunicacion\/wp-content\/uploads\/sites\/28\/2025\/07\/23JUL25-gob-NACUBI-2.jpeg\" class=\"\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/www.oaxaca.gob.mx\/comunicacion\/wp-content\/uploads\/sites\/28\/2025\/07\/23JUL25-gob-NACUBI-2.jpeg 743w, https:\/\/www.oaxaca.gob.mx\/comunicacion\/wp-content\/uploads\/sites\/28\/2025\/07\/23JUL25-gob-NACUBI-2-261x300.jpeg 261w\" sizes=\"auto, (max-width: 743px) 100vw, 743px\" \/><\/div><\/div><div class=\"su-image-carousel-item\"><div class=\"su-image-carousel-item-content\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"682\" src=\"https:\/\/www.oaxaca.gob.mx\/comunicacion\/wp-content\/uploads\/sites\/28\/2025\/07\/23JUL25-gob-NACUBI-3-1024x682.jpeg\" class=\"\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/www.oaxaca.gob.mx\/comunicacion\/wp-content\/uploads\/sites\/28\/2025\/07\/23JUL25-gob-NACUBI-3-1024x682.jpeg 1024w, https:\/\/www.oaxaca.gob.mx\/comunicacion\/wp-content\/uploads\/sites\/28\/2025\/07\/23JUL25-gob-NACUBI-3-300x200.jpeg 300w, https:\/\/www.oaxaca.gob.mx\/comunicacion\/wp-content\/uploads\/sites\/28\/2025\/07\/23JUL25-gob-NACUBI-3-768x512.jpeg 768w, https:\/\/www.oaxaca.gob.mx\/comunicacion\/wp-content\/uploads\/sites\/28\/2025\/07\/23JUL25-gob-NACUBI-3.jpeg 1280w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/div><\/div><div class=\"su-image-carousel-item\"><div class=\"su-image-carousel-item-content\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"684\" src=\"https:\/\/www.oaxaca.gob.mx\/comunicacion\/wp-content\/uploads\/sites\/28\/2025\/07\/23JUL25-gob-NACUBI-4-1024x684.jpeg\" class=\"\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/www.oaxaca.gob.mx\/comunicacion\/wp-content\/uploads\/sites\/28\/2025\/07\/23JUL25-gob-NACUBI-4-1024x684.jpeg 1024w, https:\/\/www.oaxaca.gob.mx\/comunicacion\/wp-content\/uploads\/sites\/28\/2025\/07\/23JUL25-gob-NACUBI-4-300x200.jpeg 300w, https:\/\/www.oaxaca.gob.mx\/comunicacion\/wp-content\/uploads\/sites\/28\/2025\/07\/23JUL25-gob-NACUBI-4-768x513.jpeg 768w, https:\/\/www.oaxaca.gob.mx\/comunicacion\/wp-content\/uploads\/sites\/28\/2025\/07\/23JUL25-gob-NACUBI-4-1536x1025.jpeg 1536w, https:\/\/www.oaxaca.gob.mx\/comunicacion\/wp-content\/uploads\/sites\/28\/2025\/07\/23JUL25-gob-NACUBI-4.jpeg 1600w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/div><\/div><div class=\"su-image-carousel-item\"><div class=\"su-image-carousel-item-content\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"681\" src=\"https:\/\/www.oaxaca.gob.mx\/comunicacion\/wp-content\/uploads\/sites\/28\/2025\/07\/23JUL25-gob-NACUBI-5-1024x681.jpeg\" class=\"\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/www.oaxaca.gob.mx\/comunicacion\/wp-content\/uploads\/sites\/28\/2025\/07\/23JUL25-gob-NACUBI-5-1024x681.jpeg 1024w, https:\/\/www.oaxaca.gob.mx\/comunicacion\/wp-content\/uploads\/sites\/28\/2025\/07\/23JUL25-gob-NACUBI-5-300x199.jpeg 300w, https:\/\/www.oaxaca.gob.mx\/comunicacion\/wp-content\/uploads\/sites\/28\/2025\/07\/23JUL25-gob-NACUBI-5-768x511.jpeg 768w, https:\/\/www.oaxaca.gob.mx\/comunicacion\/wp-content\/uploads\/sites\/28\/2025\/07\/23JUL25-gob-NACUBI-5.jpeg 1280w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/div><\/div><div class=\"su-image-carousel-item\"><div class=\"su-image-carousel-item-content\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"682\" src=\"https:\/\/www.oaxaca.gob.mx\/comunicacion\/wp-content\/uploads\/sites\/28\/2025\/07\/23JUL25-gob-NACUBI-6-1024x682.jpeg\" class=\"\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/www.oaxaca.gob.mx\/comunicacion\/wp-content\/uploads\/sites\/28\/2025\/07\/23JUL25-gob-NACUBI-6-1024x682.jpeg 1024w, https:\/\/www.oaxaca.gob.mx\/comunicacion\/wp-content\/uploads\/sites\/28\/2025\/07\/23JUL25-gob-NACUBI-6-300x200.jpeg 300w, https:\/\/www.oaxaca.gob.mx\/comunicacion\/wp-content\/uploads\/sites\/28\/2025\/07\/23JUL25-gob-NACUBI-6-768x512.jpeg 768w, https:\/\/www.oaxaca.gob.mx\/comunicacion\/wp-content\/uploads\/sites\/28\/2025\/07\/23JUL25-gob-NACUBI-6-1536x1023.jpeg 1536w, https:\/\/www.oaxaca.gob.mx\/comunicacion\/wp-content\/uploads\/sites\/28\/2025\/07\/23JUL25-gob-NACUBI-6.jpeg 1600w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/div><\/div><div class=\"su-image-carousel-item\"><div class=\"su-image-carousel-item-content\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"628\" src=\"https:\/\/www.oaxaca.gob.mx\/comunicacion\/wp-content\/uploads\/sites\/28\/2025\/07\/23JUL25-gob-NACUBI-7-1024x628.jpeg\" class=\"\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/www.oaxaca.gob.mx\/comunicacion\/wp-content\/uploads\/sites\/28\/2025\/07\/23JUL25-gob-NACUBI-7-1024x628.jpeg 1024w, https:\/\/www.oaxaca.gob.mx\/comunicacion\/wp-content\/uploads\/sites\/28\/2025\/07\/23JUL25-gob-NACUBI-7-300x184.jpeg 300w, https:\/\/www.oaxaca.gob.mx\/comunicacion\/wp-content\/uploads\/sites\/28\/2025\/07\/23JUL25-gob-NACUBI-7-768x471.jpeg 768w, https:\/\/www.oaxaca.gob.mx\/comunicacion\/wp-content\/uploads\/sites\/28\/2025\/07\/23JUL25-gob-NACUBI-7.jpeg 1280w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/div><\/div><\/div><script id=\"su_image_carousel_69d0bfb6ddfdc_script\">if(window.SUImageCarousel){setTimeout(function() {window.SUImageCarousel.initGallery(document.getElementById(\"su_image_carousel_69d0bfb6ddfdc\"))}, 0);}var su_image_carousel_69d0bfb6ddfdc_script=document.getElementById(\"su_image_carousel_69d0bfb6ddfdc_script\");if(su_image_carousel_69d0bfb6ddfdc_script){su_image_carousel_69d0bfb6ddfdc_script.parentNode.removeChild(su_image_carousel_69d0bfb6ddfdc_script);}<\/script>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Oaxaca de Ju\u00e1rez, Oax. 25 de julio 2025.- En un gesto de resistencia, futuro y dignidad, 17 municipios de distintas regiones del estado se reunieron en el NACUBI Original, un encuentro donde las lenguas originarias se alzaron en voz colectiva para dialogar con el territorio, los saberes ancestrales y la memoria comunitaria. Desde el Parque [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":29,"featured_media":160728,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"episode_type":"","audio_file":"","podmotor_file_id":"","podmotor_episode_id":"","cover_image":"","cover_image_id":"","duration":"","filesize":"","filesize_raw":"","date_recorded":"","explicit":"","block":"","itunes_episode_number":"","itunes_title":"","itunes_season_number":"","itunes_episode_type":"","footnotes":""},"categories":[7],"tags":[2483,2705],"class_list":["post-160721","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-slide","tag-ileo","tag-nacubi"],"acf":[],"publishpress_future_action":{"enabled":false,"date":"2026-04-11 01:37:26","action":"change-status","newStatus":"draft","terms":[],"taxonomy":"category","extraData":[]},"publishpress_future_workflow_manual_trigger":{"enabledWorkflows":[]},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.oaxaca.gob.mx\/comunicacion\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/160721","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.oaxaca.gob.mx\/comunicacion\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.oaxaca.gob.mx\/comunicacion\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.oaxaca.gob.mx\/comunicacion\/wp-json\/wp\/v2\/users\/29"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.oaxaca.gob.mx\/comunicacion\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=160721"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.oaxaca.gob.mx\/comunicacion\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/160721\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":160729,"href":"https:\/\/www.oaxaca.gob.mx\/comunicacion\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/160721\/revisions\/160729"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.oaxaca.gob.mx\/comunicacion\/wp-json\/wp\/v2\/media\/160728"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.oaxaca.gob.mx\/comunicacion\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=160721"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.oaxaca.gob.mx\/comunicacion\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=160721"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.oaxaca.gob.mx\/comunicacion\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=160721"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}